1889 aresztowany za współpracę z nielegalnymi kółkami narodników; 1901-05 kierował działem literackiego wydawnictwa Znanije; za autorstwo proklamacji rewolucyjnych wzywających do obalenia ustroju powtórnie aresztowany 1905; zagrożony represjami, lata 1906-13 spędził za granicą, głównie na Capri; 1892 debiutował opowiadaniem Makar Czudra; sławę przyniosły mu Szkice i opowiadania (t. 1-3 1898-99), dramaty Mieszczanie (1902) i Na dnie (1902), w których poetyzował żywiołowy romantyczny bunt ludzi społecznego "dna" przeciw ustalonym normom etycznym, oraz pełniące funkcję agitacyjną rewolucyjne poematy prozą Pieśń o Sokole (1895) i Pieśń o Zwiastunie Burzy (1901). W powieściach (Foma Gordiejew 1899), dramatach (Letnicy 1904, Barbarzyńcy 1905, Wassa Żeleznowa 1910) ukazał kryzys społeczny w Rosji, występując z oskarżeniem burżuazji i inteligencji rosyjskiej; głośną propagandową powieść Matka (1906) poświęcił problemowi budzenia się świadomości społecznej robotników; utwór ten po latach uznano za modelową powieść socrealistyczną. Do arcydzieł literatury pamiętnikarskiej należy jego autobiograficzna trylogia Dzieciństwo (1913-14), Wśród ludzi (1915) i Moje uniwersytety (1923). W 1913 dzięki amnestii wrócił do Rosji; rewolucję październikową uznał za przedwczesną, swemu krytycznemu stosunkowi do programu i działalności bolszewików dał wyraz w cyklu artykułów Myśli nie na czasie (gazeta "Nowaja żyzń" 1917-18, wydanie osobne Paryż 1971); 1921-31 przebywał w Niemczech, Czechosłowacji i we Włoszech, w Sorrento. Od 1931 w kraju, otworzył I Zjazd Pisarzy (1934), na którym wygłosił referat programowy na temat kierunku rozwoju literatury w ZSRR. Obwołany twórcą realizmu socjalistycznego; w warunkach narastania dyktatury stalinowskiej Gorki ulegał niejednokrotnie manipulacji czynników politycznych, czego wyrazem była akceptacja wychowania przez pracę w łagrach.